Nedersaksisch op school toegestaan

Bijeenkomst Nedersaksisch Zwolle 21-6-2019Foto: Flip Franssen

ZWOLLE – Het Nedersaksisch is een erkende regionale taal, die men van Groningen tot de Achterhoek en van Urk tot diep in Duitsland spreekt. Toch krijgt het Nedersaksisch in het onderwijs nog weinig aandacht.

Wat mag er allemaal, juridisch gezien? Welke leermiddelen zijn er? En wat is het doel eigenlijk, met streektaalonderwijs? Dit en meer stond centraal op de eerste studiedag van Levende Talen Nedersaksisch, de docentenvereniging voor streektaalonderwijs in het Nedersaksisch.

Nedersaksisch in de onderwijswetgeving

Willemijn Zwart, voorzitter van Levende Talen Nedersaksisch trapt de dag af. Zij houdt een introductie van de wettelijke mogelijkheden. De huidige Nederlandse onderwijswetgeving staat al sinds jaar en dag toe dat er op basisscholen les in het Nedersaksisch gegeven wordt. Havo- en vwo-scholen kunnen er zelfs voor kiezen Nedersaksisch als vak op te nemen in de vrije ruimte. Toch gebeurt dit zelden tot nooit. Het Nedersaksisch convenant dat vorig jaar getekend is, wordt ook wel gezien als oude wijn in nieuwe zakken. Maar, zo zegt Zwart: “We zijn er zelf ook niet voldoende in geslaagd die oude wijn eerder aantrekkelijk uit te serveren.

Als we Nedersaksisch een plek willen geven in ons onderwijs, zullen we zelf stappen richting een gezamenlijk curriculum moeten zetten.”

Nedersaksisch curriculum

De populairste deelsessie van de studiedag Nedersaksisch ging dan ook daarover: 22 deelnemers gingen onder leiding van Hendrik Jan Bökkers (bekend als rocker, maar pabo-opgeleid en ervaren in curriculumontwikkeling) in gesprek over de mogelijke inhouden van zo’n gezamenlijk curriculum. Het startpunt was: wat is het doel van Nedersaksisch onderwijs? Verschillende visies passeerden in dit gesprek.

Een gezamenlijke spelling

Martin ter Denge, gespecialiseerd in de verschillende spellingsystemen, gaf een stoomcursus spellen. Deze kwam uit bij een voorstel voor een grensoverschrijdende spelling van het Nedersaksisch en Platduits: de Nieuwsaksische Schrijfwijze (in het plat: Nysassiske Skryvwyse). Dit vanaf het Oudsaksisch via de spelling van het Nedersaksisch in de Hanzetijd en conservatieve spelling van het Engels.

Mandaat

Aanwezigen als Jan Germs, directeur van het Huus van de Taol, Diana Abbink, van het ECAL en Gerrit Dannenberg, van de Kreenk veur de Twentse Sproak, waren positief over het idee van een gezamenlijke spelling, al blijft lees- en leerbaarheid een aandachtspunt. Alex Riemersma voegde hieraan nog toe dat in Fryslân het de Friese provinciale overheid is geweest die zichzelf het mandaat gegeven heeft een spelling voor het Fries vast te leggen. In het Nedersaksisch taalgebied zouden de verschillende provinciale overheden dus ook in gezamenlijkheid deze handschoen op kunnen pakken.

Het goede voorbeeld

Naast de discussies over doel en spelling van onderwijs in het Nedersaksisch, was er ook volop ruimte voor goede voorbeelden van onderwijs in het Nedersaksisch. Martijn Bartelds van de RUG presenteerde onder anderen het project Van Old noar Jong, waarin via een app kinderen leren van de taal van oudere generaties.

Vervolgstappen

Op basis van de input in deze studiedag richt Levende Talen Nedersaksisch een curriculumwerkgroep op, met als streven binnen een jaar tot een heldere visie op de inhoud van het vak Nedersaksisch op school te komen. Leraren uit het basis- en voortgezet onderwijs zijn van harte welkom zich als lid van de vereniging Levende Talen Nedersaksisch aan te melden en deel te nemen aan deze werkgroep. Ook wordt dit jaar een begin gemaakt met het verzamelen en inventariseren van bestaand lesmateriaal. Meedoen of materiaal aanleveren? Dat kan via nedersaksisch@levendetalen.nl.

Met bijdragen van

Alex Riemersma (emeritus-lector meertaligheid NHL Stenden)

Hendrik Jan Bökkers (muzikant, curriculumontwikkelaar)

Martijje Lubbers (Jazzzangeres)

Jan Kruimink (pabo-docent NHL Stenden te Emmen)

Willemijn Zwart (voorzitter Levende Talen Nedersaksisch)

Martijn Bartelds (PhD-student, Rijksuniversiteit Groningen)